Loyaliteit klinkt als iets warms, iets vanzelfsprekends dat verbindt, maar soms snijdt het onverwacht diep en laat het sporen achter die niet zomaar verdwijnen.
Als kind van gescheiden ouders weet ik hoe het is om voortdurend tussen twee vuren te staan, terwijl je tegelijkertijd van allebei evenveel houdt en het gevoel hebt dat je nooit mag kiezen, maar dat er toch steeds een onzichtbare druk hangt die je dwingt om een kant te kiezen, niet met woorden misschien, maar wel met je stiltes, met je blikken, met wat je wel of juist niet zegt.
Wanneer papa iets wil en mama iets anders zegt (of andersom..), bevind jij je precies in het midden en probeer je die dunne weg te bewandelen waar niemand teleurgesteld raakt, waar iedereen een beetje tevreden blijft, terwijl je ondertussen merkt dat je jezelf steeds verder naar de achtergrond duwt, want als je eerlijk bent, is er niemand die zich nog echt afvraagt wat jij nu eigenlijk voelt.
Een loyaliteitsconflict is onzichtbaar en daardoor des te genadelozer, want het vreet langzaam aan je zonder dat iemand het doorheeft, en als kind leer je dan om te pleasen, om te sussen, om iedereen gerust te stellen, terwijl je je eigen gevoel diep wegstopt, omdat dat veiliger lijkt, omdat dat minder gedoe geeft, omdat dat de enige manier is om de liefde van allebei te kunnen blijven voelen.
In mijn werk als familierechtadvocaat en scheidingsmediator zie ik dit patroon bijna dagelijks terug; kinderen die zich groter voordoen dan ze zijn, die een glimlach opzetten terwijl hun hart eigenlijk huilt, en ouders die dat niet zien, niet omdat ze niet willen zien, maar omdat zij zelf midden in hun eigen storm staan en nauwelijks nog adem kunnen halen, laat staan dat ze het stille verdriet van hun kind kunnen opmerken.
Juist daarom vind ik het zo belangrijk om hier aandacht aan te besteden, omdat een scheiding nooit alleen een juridisch einde is, maar vooral een leven dat langzaam uit elkaar valt, en in die brokstukken lopen kinderen vaak met blote voeten, zoekend naar houvast en naar liefde die niet verdeeld hoeft te worden.
Laat kinderen geen pionnen worden in een strijd die niet de hunne is, geef ze de vrijheid om van beide ouders te houden zonder schuldgevoel, zonder angst en zonder schaamte, want dat is het grootste cadeau dat je ze in zo’n breekbare periode kunt geven.
Pas na heel wat (volwassen) jaren, en veel therapie kan ik zeggen dat ik me langzaam heb losgemaakt uit dat verstikkende loyaliteitsconflict, al merk ik soms nog, op onverwachte momenten, hoe een oude schaduw zachtjes over mijn hart strijkt, zelfs twintig jaar later, en misschien is dat precies wat loyaliteit doet: ze laat littekens achter, maar tegelijkertijd laat ze ook zien dat helen altijd mogelijk blijft, hoe lang het ook duurt.